PRAGA MANIFESTO

MANIFESTO DE PRAGO DE LA MOVADO POR LA INTERNACIA LINGVO ESPERANTO

Ni, anoj de la tutmonda movado por la progresigo de Esperanto, direktas xi tiun manifeston al xiuj registaroj, internaciaj organiza[oj, kaj homoj de bona volo; deklaras nian intencon firmvole plulabori por la celoj xi tie esprimitaj; kaj invitas xiun unuopan organiza[on kaj homon aliqi al nia strebado. Lanxita en 1887 kiel projekto de helplingvo por internacia komunikado, kaj rapide evoluinta en vivoplenan, nuancorixan lingvon, Esperanto jam de pli ol jarcento funkcias por kunligi homojn trans lingvaj kaj kulturaj baroj. Intertempe la celoj de qiaj parolantoj ne perdis gravecon kaj aktualecon. Nek la tutmonda uzado de kelkaj naciaj lingvoj, nek progresoj en la komunikad-tekniko, nek la malkovro de novaj metodoj de lingvo-instruado verwajne realigos jenajn principojn, kiujn ni konsideras esencaj por justa kaj efika lingva ordo.
1. DEMOKRATIO. Komunika sistemo, kiu tutvive privilegias iujn homojn, sed postulas de aliaj ke ili investu jarojn da penoj por atingi malpli altan gradon de kapablo, estas fundamente maldemokratia. Kvankam, kiel xiu lingvo, Esperanto ne estas perfekta, qi ege superas xiun rivalon en la sfero de egaleca tutmonda komunikado. Ni asertas ke lingva malegaleco sekvigas komunikan malegalecon je xiuj niveloj, inkluzive de la internacia nivelo. Ni estas movado por demokratia komunikado.
2. TRANSNACIA EDUKADO. Xiu etna lingvo estas ligita al difinita kulturo kaj naci(ar)o. Ekzemple, la lernejano kiu studas la anglan lernas pri la kulturo, geografio kaj politiko de la anglalingvaj landoj, precipe Usono kaj Britio. La lernejano kiu studas Esperanton lernas pri mondo sen limoj, en kiu xiu lando prezentiqas kiel hejmo. Ni asertas ke la edukado per iu ajn etna lingvo estas ligita al difinita perspektivo pri la mondo. Ni estas movado por transnacia edukado.
3. PEDAGOGIA EFIKECO. Nur malgranda procenta[o el tiuj, kiuj studas fremdan lingvon, ekmastras qin. Plena posedo de Esperanto eblas ex per memstudado. Diversaj studoj raportis propedeutikajn efikojn al la lernado de aliaj lingvoj. Oni ankau rekomendas Esperanton kiel kernan eron en kursoj por la lingva konsciigo de lernantoj. Ni asertas ke la malfacileco de la etnaj lingvoj xiam prezentos obstaklon por multaj lernantoj, kiuj tamen profitus el la scio de dua lingvo. Ni estas movado por efika lingvoinstruado.
4. PLURLINGVECO. La Esperanto-komunumo estas unu el malmultaj mond-skalaj lingvokomunumoj kies parolantoj estas senescepte du- au plurlingvaj. Xiu komunumano akceptis la taskon lerni almenau unu fremdan lingvon qis parola grado. Multokaze tio kondukas al la scio de kaj amo al pluraj lingvoj kaj qenerale al pli vasta persona horizonto. Ni asertas ke la anoj de xiuj lingvoj, grandaj kaj malgrandaj, devus disponi pri reala wanco por alproprigi duan lingvon qis alta komunika nivelo. Ni estas movado por la provizo de tiu wanco.

PRAGA MANIFESTO

5. LINGVAJ RAJTOJ. La malegala disdivido de potenco inter la lingvoj estas recepto por konstanta lingva malsekureco, au rekta lingva subpremado, xe granda parto de la monda loqantaro. En la Esperanto-komunumo, la anoj de lingvoj grandaj kaj malgrandaj, oficialaj kaj neoficialaj, kunvenas sur neutrala tereno, dank' al la reciproka volo kompromisi. Tia ekvilibro inter lingvaj rajtoj kaj respondecoj liveras precedencon por evoluigi kaj pritaksi aliajn solvojn al la lingva malegaleco kaj lingvaj konfliktoj. Ni asertas ke la vastaj potencodiferencoj inter la lingvoj subfosas la garantiojn, esprimitajn en tiom da internaciaj dokumentoj, de egaleca traktado sendistinge pri la lingvo. Ni estas movado por lingvaj rajtoj.
6. LINGVA DIVERSECO. La naciaj registaroj emas konsideri la grandan diversecon de lingvoj en la mondo kiel baron al komunikado kaj evoluigo. Por la Esperanto-komunumo, tamen, la lingva diverseco estas konstanta kaj nemalhavebla fonto de rixeco. Sekve, xiu lingvo, kiel xiu viva[ospecio, estas valora jam pro si mem kaj inda je protektado kaj subtenado. Ni asertas ke la politiko de komunikado kaj evoluigo, se qi ne estas bazita sur respekto al kaj subteno de xiuj lingvoj, kondamnas al formorto la plimulton de la lingvoj de la mondo. Ni estas movado por lingva diverseco.
7. HOMA EMANCIPIQO. Xiu lingvo liberigas kaj malliberigas siajn anojn, donante al ili la povon komuniki inter si, barante la komunikadon kun aliaj. Planita kiel universala komunikilo, Esperanto estas unu la la grandaj funkciantaj projektoj de la homa emancipiqo - projekto por ebligi al xiu homo partopreni kiel invididuo en la homara komunumo, kun firmaj radikoj xe sia loka kultura kaj lingva identeco, sed ne limigita de ili. Ni asertas ke la ekskluziva uzado de naciaj lingvoj neeviteble starigas barojn al la liberecoj de sinesprimado, komunikado kaj asociiqo. Ni estas movado por la homa emancipiqo.